طرح شبکه اصلی و فرعی اراضی شامات مغان

محل پروژه در دشت مغان، در شمال استان اردبیل، در حدود ۲۲۰ کیلومتری شمال مرکز استان و غرب شهر پارس‌آباد، در مرز کشورهای ایران و آذربایجان واقع شده است. جاده اردبیل-پارس آباد- بیله‌سوار در شمال پروژه واقع شده است. این پروژه ۲۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی را از رودخانه ارس در دشت مغان، پوشش می‌دهد. کانال‌های سنتی، بخش عمده‌ای از اراضی منطقه مورد مطالعه را آبیاری می‌کند. بیش از ۵۰ درصد زمین‌های این منطقه، اشباع شده و دارای بازده و محصولات کم‌کیفیت هستند.

مشخصات انهار سنتی در وضعیت موجود

نام نهر

مساحت تحت پوشش نهر (Ha)

دبی (L/s)

منبع

ناجی

1033

1930

رودخانه ارس

تراب

960

160

F,H,I کانال

Pirayuvalto

110

150-220

Aras River (Wetland)

محمدرضا لو

183

280

I.K زهکش

بالا بیگلو

109

150-210

L.K زهکش

Doostloo Candy کانال

30

140

A زهکش

شش نفری کانال

19

280

Wetland

  • آبگیری مستقیم از رودخانه ارس؛
  • تعیین دلایل اشباع زمین‌ها؛
  • معرفی دستورالعمل مناسب برای از بین بردن پتانسیل‌هایی که منجر به وضعیت زمین‌ها شده؛
  • معرفی طرح مناسب برای زهکشی آب از همه اراضی به رود ارس، برای بهبود اراضی، طراحی شبکه آبیاری و زهکشی اصلی و فرعی مدرن و بهبود کانال‌های سنتی.

۱- نقشه‌برداری:
نقشه‌برداری منطقه شامل تهیه نقشه‌های توپوگرافی و کاداستر در مقیاس ۱:۲۰۰۰، ‌به‌منظور طراحی شبکه‌های اصلی و فرعی مدرن و به رسمیت‌شناختن مالکیت اراضی در بیش از ۲۵۰۰ هکتار است.
علاوه بر این، مقاطع عرضی از کانال‌های اصلی این پروژه به‌منظور بهبود کانال‌های سنتی، استفاده بهینه از مسیرهای کانال، کاهش جبران خسارت زمین‌های نابودشده برای کانال‌ها و محاسبه ظرفیت انتقال هر کانال تهیه شد.
2 – بررسی وضعیت موجود آبیاری و زهکشی:
در این بررسی‌ها، به‌منظور به‌دست‌آوردن اطلاعات کلی در مورد کانال‌ها و مشخص‌کردن زمین‌های از آب اشباع‌شده، در امتداد مسیرهای خود پیمایش خواهند شد.
۳ – مطالعات اجتماعی:
مطالعات اجتماعی، تعاونی‌های کشاورزی و مطالعات بهره‌برداری و نگهداری از شبکه آبیاری و زهکشی شامات مغان، به‌منظور استفاده از کمک کشاورزان برای ساخت شبکه‌های آبیاری و سازماندهی استفاده‌کنندگان از آب در هنگام استفاده از شبکه فرعی، انجام شد.
۴- مطالعات ژئوتکنیک و منابع قرضه:
این تحقیقات به‌منظور تخمین ظرفیت باربری انواع خاک در امتداد مسیرهای کانال‌های سنتی، تعیین شیب‌های پایدار خاک‌برداری‌ها و خاکریزی‌ها و تعیین منابع قرضه انجام شد.
پس از انجام این بررسی‌ها، توصیه‌هایی به‌منظور بهبود مصالح استفاده‌شده در پی زیر کانال‌ها، زیر پایه‌های نیمه بیضوی‌ و علاج‌بخشی برای بهبود منابع ریزدانه، ارائه شد.
۵- مطالعات کشاورزی:
این مطالعات به‌منظور شناسایی وضعیت موجود الگوی کشت، تعیین الگوی کشت در شرایط پروژه و محاسبه نیاز انجام گرفت.
۶- طراحی شبکه‌های اصلی و فرعی:
تأسیسات آبگیری از رودخانه:
این تأسیسات شامل کانال‌های خاکی انتقال، آبگیر ورودی، حوضچه تصفیه و یک دیوار حائل به ارتفاع6 متر به‌منظور محافظت از تأسیسات آبگیری در برابر جاری‌شدن سیل در رودخانه ارس است.
شبکه آبیاری و زهکشی:
شبکه آبیاری و زهکشی شامل ۲ کیلومتر فلوم به ارتفاع ۴ تا ۶ متر، ۵/۵ کیلومتر فلوم به ارتفاع ۲ متر، ۷/۷ کیلومتر کانال ذوزنقه‌ای، کانال پیش‌ساخته نیمه‌بیضوی به طول ۱۲ کیلومتر از انواع ۳۱۵، ۴۵۰، ۶۰۰ و ۸۰۰، و زهکش خاکی به طول ۴۴ کیلومتر است.
شبکه فرعی آبیاری و زهکشی:
ساخت ۴۲ کیلومتر کانال نیمه‌بیضوی از انواع ۶۰۰، ۴۵۰، ۳۱۵، ۲۳۰ و ۱۵۰ و ساخت زهکش‌های خاکی کوچک به طول ۴۲ کیلومتر
زهکش‌های زیرزمینی:
با توجه به زمین‌های باتلاقی به مساحت بیش از ۱۴۵۰ هکتار، زهکشی زیرزمینی شامل ۲۷۹ زهکش جانبی زیرزمینی ساخته‌شده از U-PVC، مواج (خرطومی) مشبک به طول ۹۸۳۹۰ متر و قطر ۱۰۰ میلی‌متر، و ۴۴ زهکش جمع‌کننده (ساخته‌شده از U-PVC و پلی اتیلن) به طول ۳۰۸۳۸ متر خواهد شد.
سازه‌ها:
سازه‌های بسیاری شامل آبگیرها، سازه‌های تنظیم‌کننده، کالورت‌ها، پلها و .. طراحی شده است.